/ 03 Aralık 2013, Salı / İlaç Rehberi


Antibiyotikler nasıl kullanılır? Antibiyotiklerin yan etkileri nelerdir? Enfeksiyonlarda hızlı ve etkili tedavi sağlayan antibiyotikler en sık kullanılan ilaçlar arasında yer alır.

Antibiyotikler kemoterapötik olarak adlandırılan ve enfeksiyon hastalıklarının tedavisinde kullanılan geniş kapsamlı ilaç grubunun bir üyesidir. Bu ilaç grubunda antibiyotiklerin yanı sıra Protozoon, asalak ve mantar ilaçları ile sülfonamitler de bulunur. Bu ilaçlar enfeksiyonların tedavisinde kullanılır, bakteri, parazit ve bazı virüslere karşı etki gösterirler.

Kemoterapötik maddeler enfeksiyon etkeni olan mikroorganizmaların yaşamsal süreçlerini etkiler. Bu etki vücuttaki normal biyolojik olayları olabildiğince bozmadan gerçekleşir.

Özellikleri
Modem antibiyotik tedavisinin başlangıcı, ilk sülfamitin tıbbi uygulamaya girdiği 1936′ya değin iner. Ama 1941′de penisilinin üretilmesiyle mikrobik hastalıkların tedavisinde bir çığırın açıldığı söylenebilir.

Günümüzde kullanılan antibiyotiklerin sınıflandırılması farklı ölçütlere dayandırılabilir: Antibiyotikler etki mekanizmalarına ya da klinik etkilerine göre gruplandırılabilir. Ama bütün antibiyotiklerde bazı temel özellikler vardır:

• Antibiyotik enfeksiyon etkenlerine karşı seçici bir biçimde etki göstermelidir. Bu etki, söz konusu etkenlerin çoğalmasını durdurarak ya da onları yok ederek gerçekleşir.

• Vücutta emildikten sonra antibiyotiğin etkisi organik bileşiklerce engellenmemen ya da azaltılmamalıdır; antibiyotik hızlı etki göstermeli ve antimikrobik özelliklerini yeterince uzun bir süre korumalıdır.

• Tedavi için kullanılan dozlar da zararlı etki göstermemeli ya da böyle etkileri tahammül edilebilir düzeyde olmalıdır.

Nasıl Kullanılır ?
Sayılan özellikler ve bütün diğer ilaçlarda var olan ortak özellikler antibiyotik seçiminde özel bir önem taşır. Antibiyotiklerin gelişigüzel kullanımı yanlıştır.

Antibiyotikler virüslerin etken olduğu üst solunum yolu enfeksiyonlarında, kızamık, suçiçeği, kabakulak gibi virüs hastalıklarında yararlı değildir. Antibiyotik kullanımına karar verildiğinde en seçici, en etkili ve en az toksik olan ilaç seçilmelidir.

Antibiyotik seçiminde en kesin ve güvenli yol bakteriyolojik kültüre başvurmaktır. Kültür enfeksiyona yol açan etkenin belirlenmesini ve etkili ilacın seçilmesini sağlar. Enfeksiyonun ağırlığı ve acil tedavi zorunluluğu gibi nedenlerle bunun olanaklı olmadığı durumlarda, hekim kendi deneyimlerinden yararlanarak ilacı doğru bir biçimde seçmelidir.

Kullanımını Sınırlamak Ne Zaman İyidir ?

• Yaşamın ilk aylarında ve yaşlılıkta böbrek işlevi yeterli olmayabilir. Bu nedenle ilacın özellikle böbrek yoluyla atıldığı durumlarda doz düşük tutulmalıdır. Küçük çocuklarda ve yaşlılarda karaciğer metabolizması da yavaş olduğundan özellikle dikkatli davranılmalıdır.

• Enfeksiyonun yanı sıra başka hastalıklar da varsa, bu durum dikkatle değerlendirilmelidir. Örneğin şeker hastalarında kas içi ya da derialtı enjeksiyon yoluyla verilen penisilin G’nin ve ağız yolundan alınan sülfamitlerin emilimi daha azdır.

• Antibiyotik tedavisi olası toksik etkilerin ve alerjik reaksiyonların dışında, sonuçları çok tehlikeli olabilecek bir soruna yol açabilir: Tedavi edilmekte olan enfeksiyona ikinci bir enfeksiyonun (süper enfeksiyon) eklenmesi. Bu ikinci enfeksiyon, mikrop öldürücü ilaçlarla yok edilmesi genellikle güç olan mikroorganizmalarla oluşur. Gelişen süper enfeksiyonun zaman kaybetmeden tanınması ve tedavi önlemlerinin alınması gerekir. Ayrıca hekim denetimi olmaksızın bilinçsizce antibiyotik kullanımının da böyle ağır sonuçlar doğurabileceği unutulmamalıdır.

Kaçınılması Gereken Hatalar

• Uygun olmayan doz ve uygun olmayan tedavi süresi. Antimikrobik tedavide en sık yapılan hatalardır. Ayrıca söz konusu ilaçlar virüs enfeksiyonlarının tedavisinde, bazen de yalnızca ateş düşürme amacıyla sorumsuzca kullanılmaktadır. Bir antibiyotiğin aşırı dozu her zaman toksik kabul edilebilir. Ama ağır sistemik enfeksiyonlarda seçilen ilacın emilim, dağılım, dönüşüm ve atılımını etkileyen bütün etmenleri göz önüne alarak tam doz, yani hafif enfeksiyonlara göre daha yüksek doz verilir. Enfeksiyonun yinelemesini önlemek için uygun dozla tedaviye yeterli bir süre devam edilmelidir.

• Başka ilaçlarla etkileşim. Antibiyotiklerin başka ilaçlarla genellikle pek çok ve karmaşık etkileşimleri vardır. En yüksek tedavi etkisini en az yan etkiyle elde etmek için bu durumu göz önüne almak gerekir.

Uyulması Gereken Kurallar

Antibiyotik tedavisinde uyulması gereken bazı kurallar vardır.
a) Öncelikle hastalık durumunun, kullanılacak antibiyotikten etkilenen bir mikroorganizmaya bağlı olup olmadığı saptanmalıdır. Sözgelimi virüslerin neden olduğu üst solunum yolu enfeksiyonlarında antibiyotik kullanmanın yararı yoktur.

b) Enfeksiyonun antibiyotiklerden etkilenen bir mikroorganizmaya bağlı olduğu belirlenince, hangi mikrobun enfeksiyona neden olduğu ve bu mikroorganizmaya karşı hangi antibiyotiğin seçileceği belirlenmelidir. Ama antimikrobik tedaviye başlamadan önce, seçilen tedaviyi doğrulamak ya da değiştirmek için uygun bakteriyolojik incelemeler mutlaka yapılmalıdır. Bu amaçla balgam, ağız-yutak salgıları ve idrar örnekleri alınmalıdır.

c) Antibiyotik tedavisinde uygun ilacın, dozun ve sürenin seçimi hekime bırakılmalıdır. Bu önlemler uygun olmayan tedavilerden uzak kalmayı sağlayacak, aynı zamanda mikroorganizmalarda bu ilaçlara karşı direnç gelişmesini önleyecektir. Direnç gelişimi önemli bir konudur. Çünkü direnç ortaya çıktığında, antibiyotikler ağır enfeksiyon durumlarında etkisiz kalır.

Antibiyotik Tedavisinin Temel İlkeleri

1. Antibiyotik tedavisinin gerekçesinin saptanması.
a) Bakteri öldürücü ilaçlarla tedavi edilebilecek bir enfeksiyon hastalığının bulunması.
b) Koruyucu amaçla kullanılacaksa, bu durumda antibiyotiğin önceden kullanılmasının yararlı olduğunun saptanması.

2. Enfeksiyon etkeni olabilecek mikroorganizma ile ilgili yeterli bilginin olması.
3. Seçilen antibiyotik ile ilgili yeterli bilginin bulunması.
4. Tedavinin yeterliliğinin ve başarısının izlenmesi.
5. Başarısız sonuç alındığında bunun nedenlerinin değerlendirilmesi.

saglikmerkezi.biz

Bir önceki yazımız olan Antidepresan İlaçlar Nasıl Kullanılır başlıklı makalemizde Antidepresan ilaçlar, Antidepresan ilaçlar hakkında bilgiler ve Antidepresan ilaçlar hakkında tavsiyeler hakkında bilgiler verilmektedir.



Bir cevap yazın

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.